Cumhurbaşkanı Erdoğan, Özbekistan ziyareti sonrasında gazetecilerin sorularını yanıtladı: (1)

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Özbekistan ziyareti sonrasında gazetecilerin sorularını yanıtladı: (1)

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Rusya- Ukrayna Savaşı'na ilişkin, "Acaba nasıl olur da -işte bir tahıl koridoru olayı gerçekleşti- buradan bir barış koridorunu açabiliriz, bunun gayreti içerisindeyiz. Bunun için de en güzel yol, diyalogdan barışa giden bir yol olabilir diye düşünüyoruz." dedi.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Türk Devletleri Teşkilatı 9. Zirvesi'ne katıldığı Özbekistan ziyareti sonrasında gazetecilerin sorularını yanıtladı, değerlendirmelerde bulundu.

Türk Devletleri Teşkilatının 9. Zirvesi'ni başarıyla tamamladıklarını belirten Erdoğan, görüşmelerde Türk dünyasına ilişkin güncel meseleleri etraflıca ele aldıklarını, gelecek dönemde iş birliği yapılacak alanları belirlediklerini söyledi.

Geçen sene İstanbul'daki tarihi zirvede Türk dünyası vizyon belgesinin kabul edildiğini, belgeyle gelecek 20 yıla dair hedeflerin ortaya konulduğunu anımsatan Erdoğan, bu zirvede de ilk 5 yıllık uygulama kılavuzu niteliğindeki strateji belgesinin kabul edildiğini aktardı. Erdoğan, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Ticaretten ekonomiye, kültürel konulardan çevre sorunlarına kadar geniş bir yelpazede iş birliğimizin alt yapısını oluşturacak bir dizi anlaşmaya imza attık.Türk Konseyimizin Teşkilata dönüştürülmesiyle Nahçıvan Anlaşması'nda ortaya çıkan değişiklik ihtiyacını akdettiğimiz bir protokolle giderdik.

Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin bu çerçevede gözlemci üye olmasını kabul ettik.Türk dünyasının ayrılmaz bir parçası olan Kıbrıs Türkü'nün yalnız olmadığını gösterdik.Alınan bu tarihi kararın başta Kıbrıs Türkleri olmak üzere hepimize hayırlı olmasını diliyorum.

Kardeşlik hukukumuzun gereğini yerine getirdikleri için tüm liderlere teşekkür ediyorum."

Zirvede ayrıca ulaştırma, medya, kültür, turizm projelerinde atılabilecek ortak adımların görüşüldüğünü ifade eden Erdoğan, "Özellikle finans alanında dayanışmamızı güçlendirmek maksadıyla Türk Yatırım Fonu'nu kurduk. Fonun sağlayacağı imkanların iş birliğimizi daha da kuvvetlendireceğine ve faaliyetlerimize ivme kazandıracağına inanıyorum." diye konuştu.

Erdoğan, zirvede güncel küresel meselelere ilişkin ortak yaklaşımların ve Türk dünyasında iş birliğinin geliştirilmesi hususundaki kararlılığın Semerkant Bildirisi'yle somutlaştırıldığını da söyledi.

Gelecek zirvenin, 2023 yılında Kazakistan'da gerçekleştirileceğini belirten Erdoğan, "Zirveye katılan devlet ve hükümet başkanlarıyla samimi görüşmelerimiz oldu. Temaslarımızda ikili ilişkilerimize ilaveten güncel küresel konuları da ele aldık." dedi.

Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev'in, şahsına Türkiye-Özbekistan ilişkilerine katkıları dolayısıyla Yüksek Düzeyli İmam Buhari Nişanı'nı tevcih ettiğini, Türk Devletleri Teşkilatına ve Türk dünyasına olan hizmetleri nedeniyle de teşkilatın Türk Dünyası Ali Nişanı'yla taltif edildiğini aktaran Erdoğan, "Bu nişanları milletimiz adına almaktan mütehassis oldum." ifadesini kullandı.

Erdoğan, Türk Dünyası Ali Nişanı'nın, Kırgızistan Cumhurbaşkanı Sadır Caparov ve Türkmenistan eski Devlet Başkanı Kurbankulu Berdimuhammedov'a da tevcih edildiğini anımsattı.

Zirvede ayrıca Semerkant'ı Türk Dünyası Medeniyet Başkenti olarak ilan ettiklerini belirten Erdoğan, "Mevkidaşlarımla beraberce diktiğimiz fidanlarla hem birlikteliğimizi güçlendirdik hem de 11 Kasım Ağaçlandırma Günü'müzü kutladık. Gerek zirvemizin gerekse Özbekistan'da yaptığımız diğer görüşmelerin hayırlara vesile olmasını temenni ediyorum. Dönem başkanlığını devrettiğimiz Özbekistan'a ev sahiplikleri için teşekkür ediyor, başarılar diliyorum." diye konuştu.

"Türk Devletleri Teşkilatı kendisini başarılı bir iş birliği platformu olarak ispatlamış bulunuyor"

Cumhurbaşkanı Erdoğan, daha sonra gazetecilerin sorularını yanıtladı.

"Uzun süre Sovyet esareti altında kalmış Türk devletlerinin, Türk halklarının bağımsızlık sonrası ayağa kalkmaya çalıştığı bir dönem oldu.Yüzyıllar sonra Türk halklarını, devletlerini aynı çatı altında toplamada, üstelik bunu kurumsal bir yapıda gerçekleştirmede siz öncü bir rol oynadınız.

Karabağ Savaşı sırasında Azerbaycan'a Türkiye'nin verdiği destek burada Türk dünyasına çok büyük cesaret ve özgüven verdi.Türk Devletleri Teşkilatı gibi ileride çok gelecek vadeden bir ulus ötesi yapılanmanın kuruluşunda rol oynamış, öncülük yapmış bir insan olarak duygularınız neler?

Türk Devletleri Teşkilatının geleceğini nasıl görüyorsunuz?" sorusu üzerine Erdoğan, Türk devletleri arasındaki iş birliğinin, gücünü tarihsel kardeşlik bağlarından, ortak kültür, dayanışma, dil ve geleneklerden aldığını söyledi.

Türk dünyasının ne yazık ki bugüne kadar çok darbeler yediğini ve bu yediği darbeler sebebiyle de arzu edilen hedeflere ulaşamadığını dile getiren Erdoğan, şöyle konuştu:

"Kendi aralarında da ne yazık ki belli bir güç devşiremedi, oluşamadı.Geçtiğimiz dönem başkanlığını devraldığımız İstanbul Zirvesi, Türk devletleri için aslında bir dönüm niteliği taşıyordu.Biz bu zirveyle Türk Konseyini, Türk Devletleri Teşkilatı adıyla uluslararası bir teşkilata dönüştürdük.

O zirveyi gerçekleştirdiğimiz Demokrasi ve Özgürlükler Adası bu noktada ciddi bir sıçrama merkezi oldu.Ev sahipliğini yaptığımız İstanbul Zirvesi'nde ayrıca iş birliğimizin uluslararası hedeflerini ortaya koyan 2040 vizyonunu da kabul ettik.

Bütün bu süreci Türk devletleri arasındaki karşılıklı sevgiye, saygıya dayalı olarak yürüttük.Sağ olsunlar kardeşlerimiz de bu süreç içerisinde belirlediğimiz istikametten sapmadılar ve yere sağlam bastılar. İşte bugün de atılan adımların neticesi olarak şahsıma Türk Dünyası Ali Nişanı'nı takdim ettiler.

Türk Devletleri Teşkilatı kendisini başarılı bir iş birliği platformu olarak ispatlamış bulunuyor; bölgesinde ve dünyada ağırlığı artıyor.Burada ayrıca Yüksek Düzeyli İmam Buhari Nişanı'yla taltif olmak bizim için çok çok farklı, çok çok anlamlıydı. Özellikle de Şevket Mirziyoyev'in bu konuda hassasiyeti, Buhara'yı bu konuda bir merkez haline getirme gayretleri var.

Belki de önümüzdeki yılın ilk çeyreğinde Türkiye-Özbekistan ortak üniversitesini kurmak suretiyle İmam Buhari Fakültesi veya enstitüsü gibi bir adımı da inşallah burada birlikte atacağız.Birkaç gün önce buraya arkadaşlarımız geldiler, birlikte Buhara'da, Taşkent'te çalışmalar yaptılar ve bu çalışmaların neticesini de çok kısa zamanda görmek istiyoruz.

Bununla birlikte bu ilk çeyrekte de imzaları atarak Türkiye-Özbekistan Üniversitesi'ni inşallah Taşkent'te kurmuş olacağız."

"Büyük tehlike ve tehdittir"

Bu coğrafyanın en önemli belalarından birisinin FETÖ yapılanması olduğu, 15 Temmuz darbe girişiminden sonra bazı temizlemeler yapıldığı belirtilerek "Ama bu coğrafyanın kendi içinde dengeler var ve hala bu yapıyı Amerika ile aralarındaki yumuşak güç olarak görenler de var. Özellikle Orta Asya'daki bazı ülkelerde hala varlıklarını sürdürdüklerine dair izlenimler var.

Türk Devletleri Teşkilatının geleceğinde bu yapının tamamen silinmemesi halinde sorunlar çıkacağı açıktır.Bu yapı burada tamamen nasıl biter?Umudunuz var mı?Türkiye olarak bu liderleri ikna edebildik mi?" soruları üzerine Erdoğan, liderlerle her bir araya gelişinde terörle mücadele konusunu; PKK/PYD/ YPG, FETÖ, DEAŞ, bütün bunları kendilerine hatırlattığını söyledi.

Liderlerin, FETÖ konusunda "Bizde var." demediğini, "Biz bunları temizledik, temizliyoruz." dediğini aktaran Erdoğan, şunları dile getirdi:

"Bugün de aynı şeyi gerek Kırgızistan gerek Özbekistan gerek Kazakistan'la yine konuştuk.Dedik ki 'Bu konudaki mücadeleniz hangi safhada?FETÖ ile mücadelede belli bir mesafe kaydedebildiniz mi?

Sizler yok diyorsunuz ama bizdeki istihbarat bilgilerinde ne yazık ki hala sizin devlet kademelerinde bile bunların olduğunun bilgileri bize geliyor.O zaman benim size söyleyeceğim tek şey var; istihbarat dairenizi bizim istihbarat başkanlığımızla bir araya getirelim, müşterek olarak çalışsınlar, eğer hakikaten temizlenmişse mesele yok, siz de rahat edersiniz biz de rahat ederiz.

Ama bilin ki bunlar sizin için büyük tehlike ve tehdittir.' Mesela liderlerden bir tanesi bugün bana şunu söyledi; 'Ben, siz bu işin üzerinde bu kadar dururken bu FETÖ'nün ne olduğunu hala bilmiyordum' dedi. 'İşte sizin bu noktadaki bilgi kaynaklarınız maalesef size yanlış bilgi aktarıyor.

Yanlış bilgi aktardığı için de bu alçakların, bu namussuzların ne olduğunu anlayamıyorsunuz.Bunların 160'a yakın ülkede okulları vardı ve bu okullarda bunlar güya iyi niyetle eğitim öğretim yaptırdıklarını söylüyorlardı.

Oranın yöneticileri de 'Bunlar kötü bir şey yapmıyor, bunlar eğitim öğretim yaptırıyor.' diyorlardı.Ama o eğitim öğretim yaptırıyor dediğiniz yerde oraların zeki çocuklarını alıyorlar, onları zehirliyorlar ve onları da ondan sonra hem kendi ülkeleri hem de Türkiye aleyhine birçok çalışmaların içerisine sokuyorlar.

Bakın işte bizde 15 Temmuz hadisesinde her şey patlak verdi ve bizim 252 canımız maalesef şehit oldu.Bunun yanında askeriydi, siviliydi 2 bini aşkın vatandaşımız yaralandı, gazi oldu.

Bütün bunları biz yaşadık.Gelen başbakanlara, başkanlara Meclisimizi gösteriyoruz. İşte demokrasinin merkezi olan Meclisimizi bunlar bombaladılar.Neyle?Bu ülkenin, bu devletin, bu ordunun uçaklarıyla bombaladılar.Helikopterlerle geldiler vurdular.

Eğer zaman yarışında isabet ettirebilseydiler bugün belki ben de olmayacaktım.Benim iki tane korumam şehit oldu.Bunların hepsi yaşanmış hadiseler.Benim canım yandığı için ben size bunları anlatıyorum' dedim.

Şu anda bunlara kim sahip çıkıyor? Başta Yunanistan. Kaçıp Yunanistan'a gidiyorlar, kaçıp Avrupa'ya gidiyorlar. Hep buralara kaçtılar; Almanya'da, Fransa'da, Hollanda'da, Danimarka'da, İngiltere'de, Amerika'da yaşıyorlar. ve bu adamı Amerika saklıyor. Kim saklıyor? Biden saklıyor. Kendilerine Pensilvanya'da devasa bir kaşane verdiler, orada bu adam yaşıyor. Bana terörün merkezi neresi diye sorarsanız; işte ben size şu anda bunu söylerim."

"Sıradan bir süreç yaşamıyoruz"

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in gelecek hafta Endonezya'da yapılacak G20 Zirvesi'ne katılmayacağını açıkladığı hatırlatılarak "Rus heyetine Sergey Lavrov'un başkanlık edeceğini biliyoruz.Rusya'nın şubat ayında Ukrayna'ya başlattığı savaştan sonra Biden ve Putin'in ilk kez bu zirvede bir araya gelmesi bekleniyordu.

Putin'in zirveye katılmamasını nasıl yorumlarsınız?Siz hem Rusya hem Ukrayna liderleriyle yakinen görüşüyorsunuz.Zirve öncesinde bir telefon görüşmeniz olacak mı kendisiyle?Bir de bu kapsamda savaşın sona erme ihtimalini nasıl görüyorsunuz?" soruları üzerine Erdoğan, şunları kaydetti:

"Doğrusu kendisiyle son görüşmemde Endonezya'ya gelmesinin isabetli olabileceği kanaatinde olduğumu söylemiştim.Fakat kendisi de 'Ben bir değerlendirmemi yapayım, ona göre haber veririm' demişti.Sonra Dışişleri Bakanının Endonezya'ya gelmesine karar vermişler.

Bu 2-3 gün içerisinde eğer kendisiyle bir irtibatım olabilirse neler düşündüğünü, ne gibi adımlar atacaklarını, özellikle de bu sürecin, yani diyaloğun barışa dönüştürülmesi noktasında adımlarının ne olabileceğini kendisiyle konuşma imkanı bulabilirim.

Zirveye katılmama konusunda Sayın Putin demek ki kendi ekibiyle bunun istişaresini yapmış, sonunda da böyle bir karara varmıştır.Bu konuda bir değerlendirmeye girmek hem kendisine saygısızlık olur hem ekibine saygısızlık olur.

Bu tabii kendilerinin bileceği bir iştir. Çünkü sıradan bir süreç yaşamıyoruz."

Rusya'nın sıradan bir devlet olmadığını, güçlü bir devlet olduğunu dile getiren Erdoğan, "Tabii başta Amerika olmak üzere Batı, Rusya'ya adeta sınırsız saldırıyor.Bütün bunların karşısında da tabii şu anda Rusya bir direnç ortaya koyuyor.

Biz de acaba nasıl olur da -işte bir tahıl koridoru olayı gerçekleşti- buradan bir barış koridorunu açabiliriz, bunun gayreti içerisindeyiz.Bunun için de en güzel yol, diyalogdan barışa giden bir yol olabilir diye düşünüyoruz." dedi.

Burada sadece Putin'in kanaatlerinin yetmeyeceğini, Zelenskiy ile de görüşerek burada onların düşündükleri nedir, onlar böyle bir şeye nasıl bakarlar, onların da kanaatini alacaklarını ifade eden Erdoğan, "Ve bu arabuluculuk acaba bizi bir barışa taşır mı, bunu da görmenin yollarını arayacağız.

Ama şimdilik bizim için en önemlisi bu tahıl koridorunu ciddi manada işletmek.Amonyak aynı şekilde, gübre aynı şekilde.Burada tabii Sayın Putin'in de hedefi özellikle fakir Afrika ülkelerini öne çıkaralım; Mali gibi, Somali gibi, Sudan gibi ülkeleri öne çıkaralım yönünde.

ve biz ücretsiz olarak onlara tahılı gönderebiliriz teklifini bana yaptı.Böyle bir adım atıldığı anda biz de aynı hassasiyeti gösterebiliriz." diye konuştu.

"Süre tahdidi koymak bana göre yanlış olur"

Cumhurbaşkanı Erdoğan, 19 Kasım'da tahıl koridoru anlaşmasının sona ereceği hatırlatılarak "Uzatılması için görüşmelerin devam ettiğini biliyoruz. Acaba siz taraflara yine 4 ay mı, yoksa daha uzun süreli bir anlaşma mı önereceksiniz? Bir tavsiyeniz olacak mı?" sorularını şöyle yanıtladı:

"Orada süre tahdidi koymak bana göre yanlış olur.Biz kendilerine bu işi ne kadar uzun tutarlarsa o kadar isabetli olacağını belirttik. Öte yandan bana göre bizim daha çok bu işin sınırını iyi çizmemiz, bunun üzerinde iyi çalışmamız lazım.

Yani Putin'in söylediği gibi, Afrika ülkeleri adıyla bu adım atılabilir. Çünkü şu anda fakir fukara, garip gureba hep Afrika ülkelerinde.Afrika'yı bir tarafa koyup Avrupa'ya göndermek adil bir yaklaşım olmaz.

Zira 'Biz böyle yapacaktık ama böyle olmadı, Avrupa ülkelerine gidiyor.' dedi.ve Avrupa ülkelerine gidiş de onun bu konudaki yaklaşımını olumsuz etkiledi. Şimdi tekrar görüşmemizde özellikle Afrika ülkelerine -yani bu zikrettiğim ülkelerin adedini çok daha artırabiliriz- garip gureba, fakir fukara ülkelere yoğun bir şekilde tahıl koridorundan tahıl, gübre, amonyak akışı sağlarsak oradaki halkları da rahatlatmış oluruz."

(Sürecek)

İlgili diğer haberler

Cumhurbaşkanı Erdoğan: "Merkez Bankası'nda döviz rezervi bir ara 135-136 milyar dolara kadar çıktı"
Cumhurbaşkanı Erdoğan, Özbekistan ziyareti sonrasında gazetecilerin sorularını yanıtladı: (1)
Analiz - Türkiye-Özbekistan İlişkilerinde Tarihi Aşama
Son dakika haberi... Özbekistan Cumhurbaşkanı Mirziyoyev EİT Zirvesi'nde konuştu
Tuna'dan Orhun'a İpek Yolu Rallisi Özbekistan'a Ulaştı
Tuna'dan Orhun'a İpek Yolu Rallisi Özbekistan'a Ulaştı